iphone porn perfect
celebrity porn fakes
free porn cartoon

Polish Dutch English French German

A+ A A-

Małż słodkowodny

altalt

Małż słodkowodny o największych rozmiarach ciała spośród rodzimych gatunków. W Polsce jest to obecnie gatunek coraz rzadszy, zanikający pod silną presją działalności ludzkiej, podlega ścisłej ochronie.


Rozmieszczenie

Gatunek palearktyczny. Zamieszkuje wody Europy i Syberii, aż po północny Kaukaz. Na północy nie przekracza ok. 60°N. Występuje przeważnie w wodach stojących całej nizinnej Polski (nie znajdowana powyżej 500m n.p.m., najczęściej w płytkich eutroficznych zbiornikach wodnych, rzadziej w bardzo wolno płynących rzekach czy przepływowych jeziorach. Do lat 50. XX w. szczeżuja wielka opisywana była jako gatunek rozpowszechniony i przeważnie pospolity (Urbański 1957). Później zaobserwowano kurczenie się populacji tego gatunku, głównie wskutek degradacji siedlisk. Zasiedla jeziora na pojezierzach, np. Mazurskim (Dyduch-Falniowska 1989, Lewandowski, Stańczykowska 1975), Myśliborskim (Janicki 2004, Świerczyński 2001), czy Suwalskim (Kołodziejczyk 1994, Lewandowski 1990) oraz zbiorniki przymorskie, np. Jez. Gardno i Łebsko (Dyduch, Falniowski 1979, Piechocki A., Dyduch-Falniowska 1993). Dogodnym siedliskiem dla tego gatunku są naturalne odcinki dolin większych rzek ze starorzeczami i fragmentami z wolno płynącym nurtem, np. dolina Odry (Janicki 2004, Schöll, Błachuta, Sonnenburg, Sonntag, Soldán (Grupa Robocza "Ekologia") 2003), Pilicy (Abraszewska-Kowalczyk 2002a, Piechocki 1999), Nidy (Piechocki 1981, Zając 2002). Zasiedla również zbiorniki zaporowe: zbiornik Sulejowski (Abraszewska-Kowalczyk 2002a, Jurkiewicz- Karnkowska 2002), Goczałkowicki (Kasza, Krzyżanek 1996, Krzyżanek 1966, 1989) i Zegrzyński (Jurkiewicz-Karnkowska 1998). Występuje też niekiedy w torfiankach, gliniankach i stawach, jak np. Stawy Milickie (Tajer 1998).

Biotop/Siedlisko

Szczeżuja wielka żyje w wodach słodkich i słonawych (znosi zasolenie 0,1-0,2%). Występuje głównie w starorzeczach, jeziorach i wolno płynących rzekach, jak również w siedliskach antropogenicznych: sztucznych stawach, kanałach i zbiornikach zaporowych.
Spotykana głównie w zbiornikach wodnych płytkich, dość silnie zamulonych i zeutrofizowanych i wolnych od zanieczyszczeń chemicznych. W głębszych zbiornikach zasiedla strefę od ok. 1 do kilku metrów głębokości. Wymaga wód dobrze natlenionych, o wyższej zawartości tlenu w wodzie niż szczeżuja pospolita Anodonta anatina. Asymilacja, wzrost i reprodukcja obu gatunków są w populacjach mieszanych mniejsze niż wtedy, gdy występują one oddzielnie; widoczna jest konkurencja siedliskowa między tymi gatunkami małży.

Biologia

Gatunek charakteryzujący się specyficzną biologią o niezwykle ciekawym, choć skomplikowanym cyklu życiowym. Latem w gonadach dorosłych osobników dojrzewają gamety. W ciągu kilku tygodni jaja są przemieszczane do płatów zewnętrznych skrzeli, natomiast plemniki są uwalniane na zewnątrz organizmu przez syfon wyrzutowy (analny). Do zapłodnienia dochodzi, gdy plemniki zostaną wciągnięte do osobników sąsiednich wraz z wodą. W warunkach długotrwałej izolacji w niewielkich zbiornikach stagnujących szczeżuja wielka może rozradzać się na drodze hermafrodytycznej. Rozwój larw, tzw. glochidiów, zachodzi w płatach zewnętrznych skrzeli osobników matczynych, gdzie przebywają one do wiosny następnego roku. Glochidium jest larwą pasożytującą na rybach, ma ok. 400 mikrometrów długości. Często już w marcu glochidia są uwalniane na zewnątrz i mogą aktywnie atakować swoich żywicieli - ryby. Wśród żywicieli szczeżui wielkiej są: ciernik Gasterosteus aculeatus, bass słoneczny Lepomis gibbosus, okoń Perca fluviatilis, szczupak Esox lucius, lin Tinca tinca i węgorz Anguilla anguilla. Larwy przyczepiają się do płetw, głównie piersiowych, skrzeli, warg i nozdrzy, powodując niewielkie zranienia, które zabliźniając się otaczają glochidium tkanką ryby. Larwa, pasożytując w takiej cyście kilka tygodni, przekształca się w małża zdolnego do samodzielnego życia w osadach dennych. Po 2-3 latach szczeżuje osiągają dojrzałość płciową. Żyją do kilkudziesięciu lat. Szczeżuja wielka jest gatunkiem istotnym dla rozwoju zagrożonej u nas ryby - różanki Rhodeus sericeus, która składa jaja do jamy skrzelowej tego małża. Wielkość populacji w Polsce Dawniej gatunek ten, z racji nie tylko swoich rozmiarów, ale i obfitości występowania, wraz ze szczeżują pospolitą był wykorzystywany jako pokarm dla świń i domowych ptaków. Obecnie w Polsce jest to gatunek rzadki. Wiele jego znanych stanowisk przestało istnieć, ale prawdopodobnie niejedno czeka na opisanie.

Zagrożenia i ich przyczyny

Za najczęstsze zagrożenie dla istnienia szczeżui wielkiej w Polsce podaje się zatruwanie wód na skutek chemizacji rolnictwa i skażenie ściekami bytowymi. Drugim ważnym czynnikiem są prace regulacyjne i osuszające w dolinach rzek, które fizycznie likwidują siedliska szczeżui wielkiej. Ostatnio stwierdza się również przypadki pozyskiwania małży do przydomowych sadzawek, stawów i akwariów. Groźne jest zaśmiecanie i zasypywanie niewielkich zbiorników, jak też eksploatacja kruszywa w korytach rzek. Prognoza zmian populacji Wpływ na zmiany w populacjach tej szczeżui ma przede wszystkim jakość wód. Znaczne ich zanieczyszczenie, podobnie jak prace regulacyjne prowadzone bez uwzględnienia wymagań siedliskowych tego gatunku, będzie powodować dalsze zmniejszanie się jego liczebności. Potwierdzają to obserwacje stanowisk opisanych po 1975 roku, z których szczeżuja wielka ustąpiła lub występuje już tylko sporadycznie, np. w Zbiorniku Zegrzyńskim (Jurkiewicz- Karnkowska 1998), czy też Jez. Mikołajskim (Lewandowski 1991). Aktualne sposoby ochrony Podlega w Polsce ochronie gatunkowej, ponadto niektóre spośród opisanych stanowisk znajdują się na obszarach objętych ochroną, np. w Drawieńskim PN (Stępczak 1986), Wigierskim PN (Wołk 1979), a także w parkach krajobrazowych, np. Mazowieckim PK (Rąkowski 2003) i Nidziańskim PK (Zając 2002).

Proponowane sposoby ochrony

Utrzymywać dotychczasowe formy ochrony, ale wzmóc likwidację głównych przyczyn powodujących regres gatunku, zwłaszcza powstrzymywanie zanieczyszczeń wód i niszczenia zbiorników wodnych. Zabezpieczenie istnienia optymalnych siedlisk tego gatunku jest dość trudne. Szczeżuje zamieszkujące zarówno duże zbiorniki (np. zaporowe), jak i stosunkowo małe starorzecza osiągają maksymalne zagęszczenia na pewnym etapie sukcesji zbiornika (Zając 2002). Wraz z jego starzeniem się populacja szczeżui zanika. Zachowanie tych obiektów w odpowiednim dla szczeżui wielkiej stanie byłoby bardzo kosztowne i wydaje się niemożliwe do zrealizowania. Przeprowadzanie zabiegów powstrzymujących zamulanie i zarastanie zbiornika możliwe jest jedynie w przypadku nielicznych obiektów. Skutki tych zabiegów dla populacji szczeżui są jednak trudne do przewidzenia. W przypadku starorzeczy ochrona populacji powinna polegać na umożliwieniu funkcjonowania metapopulacji szczeżui poprzez utrzymanie jej naturalnego charakteru. Wskutek erozji bocznej rzeka tworzy nowe siedliska w miejsce zarastających, które powinny być kolonizowane w czasie wezbrań, dzięki rybom roznoszącym glochidia. 

Bartłomiej Kula

Nie masz uprawnień, zaloguj się aby komentować.

Musisz być zalogowany by móc pisać

Facebook Slider